[Nota de prensa] A Plataforma contra as Fumigacións denuncia ante a Fiscalía de Medio Ambiente os tratamentos aéreos con Flufenoxuron

Representantes das organizacións que integran a Plataforma contra as Fumigacións acudiron hoxe, 24 de abril, aos xulgados de Compostela para denunciar ante a fiscalía de medio ambiente as fumigacións aéreas na Galiza cun pesticida altamente tóxico (Flufenoxuron), que se pretende utilizar contra a praga do gorgullo do eucalipto e que será prohibido en toda a Unión Europea a partir do 1 de agosto de 2012.

Tal e como se recolle no escrito de denuncia presentado, en Galicia poden estar afectados polo gorgullo en torno á 100.000 hectáreas de eucaliptais (1⁄4 parte da existente). Isto implicaría utilizar unha disolución, como mínimo, duns 50.000 litros de Flufenoxuron e auga. A alta toxicidade do Flufenoxuron “fai conveniente a paralización da actividade que se denuncia, polo risco e afección que comporta, tendo presentes os principios de prevención e precaución que deben guiar as actuacións en materia medioambiental”.

O Flufenoxuron é un insecticida en moratoria na Unión Europea polos efectos nocivos que ten sobre a saúde e o medio ambiente (Directiva 91 / 414 / CEE e RD 255 / 2003). Ademais, a decisión da Comisión Europea do 9 de febreiro de 2012, publicada no Diario Oficial da UE, ordena que os produtos que conteñan flufenoxuron “deixarán de comercializarse a partir do 1 de agosto de 2012”. Segundo di, textualmente, esta decisión, o flufenoxuron é un “biocida” que é “persistente, bioacumulable e tóxico” e demostrou “efectos inadmisibles para o comportamento acuático”.

Ademais, as fumigacións de químicos tóxicos dende helicópteros e avionetas non só afectarán aos insectos tratados, senón que contaminarán o solo, os acuíferos e as fincas veciñas; amais de envelenar ás especies vexetais e animais que estean na contorna, e mesmo ás persoas que vivan nos núcleos habitados das inmediacións. Estudios como “Uso de agroquímicos nas fumigacións periurbanas e o seu efecto nocivo sobre a saúde humana“, realizado polo doutor Jorge Kaczewer da Universidade de Bos Aires, afirman que até o 60% dos agrotóxicos dispersados por medios aéreos adoitan caer fóra do seu obxectivo e a expandirse a quilómetros de distancia del.

Unha das especies animais máis afectadas por este envelenamento serán as abellas que, como xa teñen demostrado varios estudios científicos, están a morrer e desaparecer por millóns en todo o mundo debido ao uso de pesticidas en agricultura. Máis alá do seu papel como produtoras de mel e outros derivados da colmea, as abellas xogan un papel fundamental na polinización das plantas con flores, entre as que se inclúen moitos dos principais cultivos de froitas e hortalizas. Por iso, a súa intoxicación por pesticidas e posterior morte está a ter consecuencias moi negativas tamén na economía agraria.

Por todo o devandito, a Plataforma contra as Fumigacións iniciará unha campaña para informar á cidadanía do atentado contra o medio ambiente que van perpetrar algunhas madeireiras coa complicidade da Consellaría de Medio Rural e de concellos como o de Melide. Precisamente, neste municipio coruñés a Plataforma contra as Fumigacións realizará unha marcha de denuncia o vindeiro domingo, 29 de abril, para tentar que a cidadanía melidense reaccione contra o seu inminente envelenamento e o do entorno.

Descarga a nota de prensa en PDF: A Plataforma contra as Fumigacións denuncia ante a Fiscalía de Medio Ambiente os tratamentos aéreos con Flufenoxuron

Descarga un extracto da denuncia presentada diante da fiscalía para deter as fumigacións

«O noso rexeitamento pode parar unha fumigación que vai contra o sentido común e que provocará un forte impacto»

Mensaxe recibida dun técnico de Medio Rural, cuxa identidade loxicamente omitimos:

NO es cierto que vayan ser todos los eucaliptales [refírese á unha afirmación incluida na campaña en Actuable], pero sí es cierto que la campaña va a tener un serio impacto sobre las abejas, buena parte de la microfauna de los ríos, infinidad de artrópodos (entre ellos los insectos) y también de gasterópodos (caracoles y babosas) … la cuestión es que la UE ha decidido sacar este producto del mercado y en España vamos a acabar con las existencias que quedaban en stock (ya no se puede fabricar desde el 31/12/2011) … si mostramos rechazo es probable que se pare una campaña absurda que provoca un fuerte impacto.

Por otro lado es inútil luchar contra la naturaleza … no olvidemos que el eucalipto en España está fuera de sus ecosistemas naturales, y no tiene cabida (a medio-largo plazo) más que en pequeños cultivos controlados, donde sí sería posible realizar tratamientos como en los cultivos agrícolas, siempre y cuando se realicen cumpliendo la normativa y aplicando el sentido común … Y sentido común es el que les ha faltado a los que han diseñado esta fumigación que pretende abarcar tanto como la sociedad permita, como si fuese posible acabar con una plaga que se extiende con suma facilidad debido a la continuidad que alcanzan en Galicia las masas forestales de eucalipto …. Mientras no exista una planificación forestal que defina en que zonas se puden realizar este tipo de cultivos, un gorgojo del eucalipto, haciendo el manido simil de la ardilla que atravesaba España de árbol a árbol, podrá escapar del dichoso cascade y colonizar el resto del inmenso eucaliptar en que se está convirtiendo Galicia, en concreto la franja de tierra de 20-40 km de anchura desde la costa, donde el eucalipto ocupa la superficie que antes ocupaban cultivos agrícolas y pinares …

A Sociedade Galega de Historia Natural solicita á conselleira de Medio Rural que se deteña a campaña de fumigacións

En relación coas novas publicadas na web da Consellería de Medio Rural e Mariño e tamén na do Concello de Melide sobre a fumigación contra a praga de Gonipterus scutellatus nos eucaliptos con productos químicos coa sustancia activa Flufenoxuron, SGHN ven de dirixir un escrito á Conselleira de Medio Rural e do Mar expoñéndolle:

  1. Que esta sustancia ten prohibido o uso a partir do Regulamento de Execución (UE) nº 942/2011 da Comisión de 22 de septembro de 2011 polo que se establece a non aprobación da sustancia activa flufenoxurón, de conformidade co Regulamento (CE) nº 1107/2009 do Parlamento Europeo e do Consello, relativo á comercialización de productos fitosanitarios, e que modifica a Decisión 2008/934/CE da Comisión, que no seu artigo 1 declara a non aprobación desta sustancia activa debendo ser retirado denantes do 31 de nadal de 2011 (artigo 2º), salvo aplicación do período de gracia concedido polos Estados membros, gracia que non consta que se outorgase e que de calquera xeito expiraría o 31 de nadal de 2012.
  2. Que non existen insecticidas ou biocidas específicos para Gonipterus scutellatus, polo que de empregar algún xenérico como o Flufenoxuron afectaría a todos os insectos variando só os efectos en función da resistencia química de cada especie ou poboación.
  3. Que as cantidades necesarias a liberar serían masivas para ser efectivas, polo que as consecuencias serían uns danos enormes sobre:
    • As poboacións de artrópodos en xeral, incluindo insectos beneficiosos como as abellas, para as cales os productos con esta sustancia constitúen un risco dacordo coas súas fichas de seguridade.
    • Toda a cadea trófica e, ademais, en plena tempada de cría para as especies insectívoras (anfibios, réptiles, aves, mamíferos, etc), a meirande parte delas protexidas pola lexislación vixente e non poucas incluidas no Catálogo Galego de Especies Ameazadas (Decreto 88/2007; Decreto 167/2011).
    • A supervivencia do Hymenoptera parásita (Anaphes nitens) das postas de Gonipterus, polo que se reducirá a efectividade da liberación desta especie na campaña de loita biolóxica contra o Gonipterus, tal como se recolle nos estudos de:
      – SANTOLAMAZZA CARBONE, S. & FERNÁNDEZ DE ANA MAGAN, F.J. 2004. Efectos de dos insecticidas de síntesis y de dos bio-insecticidas sobre el defoliador del eucalipto Gonipterus scutellatus Gyllenhal y su agente de control biológico Anaphes nitens Girault. Bol. San. Veg. Plagas, 30:665-277.
      – SANTOLAMAZZA CARBONE, S. & FERNÁNDEZ DE ANA MAGAN, F.J. 2004. Testing of selected insecticides to assess the viability of the integrated pest management of the Eucalyptus snout-beetle Gonipterus scutellatus in north-west Spain JEN 128(9/10) doi: 10.1111/j.1439-0418.2004.00893.620–627.
  4. Que, polo indicado nos puntos anteriores, nin se entende nin se comparte a devandita campaña de fumigación cunha substancia:
    • Non empregada masivamente con anterioridade.
    • Contraproducente cara a campaña de loita biolóxica con Anaphes nitens.
    • Prohibida no territorio europeo.
    • Comparativamente cara, máxime cos axustes orzamentarios restrictivos dos últimos tempos.

Por todo o cal, SGHN solicitoulle á Conselleira de Medio Rural e do Mar :

  1. Que se facilite á SGHHN información sobre:
    • Os motivos da Xunta de Galicia para pretender realizar, precisamente agora, unha fumigación xeneralizada con estes produtos fitosanitarios non aprobados pola U.E.
    • O orzamento aportado pola Xunta de Galicia para dita campaña de fumigación, a partida orzamentaria, e a porcentaxe dos custes totais que se pagarían con fondos públicos da Xunta de Galicia.
  2. Que a loita contra o Gonipterus scutellatus se realice exclusivamente a través das prácticas empregadas en campañas anteriores con Anaphes nitens, alomenos ata que non se demostre o salto hacia outros hospedadores autóctonos.
  3. Que se lle comunique ó Concello de Melide que tales fumigacións non poden ser obrigatorias.
  4. Que se anule a devandita campaña de fumigación indiscriminada.